అమెరికాలో వైద్యం... అమ్మో!

 

 

(అమెరికా పర్యటనలో ఉన్న ఒక సీనియర్ సిటిజన్ సలహా)

ప్రియమైన మిత్రులారా,
మేము గత రెండు నెలలుగా అమెరికాలోని వాషింగ్టన్ రాష్ట్రంలో ఉన్న సియాటెల్ నగరంలో ఉంటున్నాము. భారతదేశం నుండి వచ్చేటప్పుడే నా భార్యకు శ్వాసకోస సంబంధిత సమస్య తీవ్రంగా ఉంది. ఆమె పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, మేము భారత్ నుండి తగినన్ని మందులను వెంట తెచ్చుకున్నాము. అమెరికాలో ఆ మందులు వాడిన తర్వాత ఆమె దాదాపు కోలుకుంది.
అయితే, తెచ్చుకున్న మందులు అయిపోవడంతో, మా పర్యటన సమయంలో ఆమెకు మళ్లీ శ్వాసకోస సమస్య వస్తుందేమోనని నేను ఆందోళన చెందాను. అందుకే, సియాటెల్‌లోని ఒక పల్మనాలజిస్ట్ (శ్వాసకోస నిపుణుడు) అపాయింట్‌మెంట్ తీసుకోమని నా కుమార్తెను కోరాను.
కానీ, నేరుగా నిపుణుడిని కలవడానికి వీల్లేదని, ముందుగా జనరల్ ఫిజీషియన్‌ను కలవాలని నా కుమార్తెకు చెప్పారు. దాని కోసం మాకు వారం రోజుల తర్వాత అపాయింట్‌మెంట్ ఇచ్చారు, అది కూడా కేవలం వీడియో కాల్ ద్వారా మాత్రమే.
మేము ఫోన్‌లో సుమారు 10 నిమిషాల పాటు డాక్టరుతో మాట్లాడి, ఇండియాలో నా భార్య వాడుతున్న మందుల గురించి వివరించాము. ఆయన సమస్యను అర్థం చేసుకున్నానని చెబుతూ, అందుకు తగ్గట్టుగా మందులు రాసిచ్చారు. ఆ మందులను మెడికల్ స్టోర్ నుండి తీసుకోవచ్చని చెప్పారు. తీరా మేము స్టోర్‌లో విచారించగా, ఆ మందులు వెంటనే అందుబాటులో లేవని, రావడానికి 4-5 రోజులు పడుతుందని చెప్పారు.
చివరికి ఐదో రోజున మాకు ఆ మందులు అందాయి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఆ మందులను 'సిప్లా' (Cipla) కంపెనీ తయారు చేసింది మరియు వాటిపై 'మేడ్ ఇన్ ఇండియా' అని రాసి ఉంది. అమెరికాలో తీసుకున్న మెడికల్ ఇన్సూరెన్స్ వల్ల 50% రాయితీ లభించిన తర్వాత కూడా మేము ₹21,000 చెల్లించాల్సి వచ్చింది. అంటే, ఇండియాలో కేవలం ₹2,500 ఖరీదు చేసే మందులు, అమెరికాలో అక్షరాలా ₹42,000 అన్నమాట.
భారతదేశంలో మందుల దుకాణాల్లో నేరుగా దొరికే మందులను ఇక్కడ పొందడానికి మాకు 12 రోజుల సమయం పట్టింది. వారం రోజుల తర్వాత, డాక్టర్ సంప్రదింపుల ఫీజు (కన్సల్టేషన్) కోసం మాకు $283 (సుమారు ₹23,000) బిల్లు వచ్చింది.
భారతదేశంలో వైద్య సదుపాయాలు చాలా అధ్వాన్నంగా ఉన్నాయని భావించే నా భారతీయ మిత్రుల కోసం నా ఈ అనుభవాన్ని పంచుకుంటున్నాను.
మీ విశ్రాంత జీవితంలో మీరు భారతదేశంలో నివసిస్తున్నందుకు మిమ్మల్ని మీరు అదృష్టవంతులుగా భావించండి.

పుణ్యభూమి ఐన మన భారతదేశం లో మనం ప్రశాంతంగా బ్రతుకుతున్నందుకు సంతోషించండి. 

బాల్య మిత్రుల భలే గొడవ

 

(ఈ యదార్ధ గాధను ఉటంకించినవారు శ్రీ పోలాప్రగడ సత్యనారాయణ మూర్తి గారు)

అప్పుడు నేను బాపట్లలో ఉండే వాణ్ణి...
కూరగాయలు కొందామని మిత్రుడు పున్నయ్య దుకాణానికెళ్ళాను ఆరోజు ఉదయం.... చాలా బిజీగా ఉండే కూరగాయల దుకాణం పున్నయ్యది...
ఆ రోజు ఏదో పెద్ద గలాటా జరుగుతోంది అతడి దుకాణం దగ్గర... మార్కెట్లో జనమంతా ఇంచుమించుగా  అక్కడే గుమి గూడి ఉన్నట్టుగా అనిపించింది...
లోపల నుండి ఒకటి రెండు  గొంతులు గట్టిగా వినిపిస్తున్నాయి. జనాన్ని తప్పించుకుని ముందుకు వెళ్ళాను. తగాదా జరుగుతున్నది ముగ్గురి మధ్య అనిపించింది ! 

ఒకరు పున్నయ్య,  రెండో వ్యక్తి సినీ నటుడు పి. యల్. నారాయణ గారి అన్నగారైన చలం గారు. మూడో వ్యక్తి ఎవరో నాకు తెలియదు.  టై లేకుండా సూటులో ఉన్నారు. 

"ఏమైంది? ఎందుకీ గొడవ?" అన్నాను జోక్యం చేసుకుని...

"మీరు న్యాయం చెప్పండి సార్." అన్నాడు పున్నయ్య నా చేతులు పట్టుకుని...

"అసలు విషయం ఏమిటి?" అన్నాను.

"నేనూ, చలం మీకు తెలుసు కదాండీ. ఈ మూడో వ్యక్తి కుంభంపాటి బలరాం గారు ..."

"అదిగో! అందుకే నిన్ను తంతానంటున్నాను! 'గారుట! గారు!!" అంటూ సూటూ బూటూ వ్యక్తి అంత ఎత్తున లేచాడు!

"ఇదెక్కడ గొడవండీ? నేనతడిని 'గారు' అనకూడదట!" అన్నాడు పున్నయ్య.

"అసలు మన తగాదా అందుకే మొదలైంది!" అంటూ గుడ్లురిమి చూశాడు సూ.బూ.వ్యక్తి.

"గారు అంటే తప్పేమిటండీ? మిమ్మల్ని గౌరవిస్తూ అన్నాడు." అన్నాను.

"తప్పా? తప్పున్నరా? ఇంతకీ మీరెవరు? మీకేం తెలుసని మామధ్య జోక్యం చేసుకుంటున్నారు?" నావైపు కోపంగా చూశాడు. నన్ను పరిచయం చేశాడు చలం.  సూ.బూ. వ్యక్తి పెద్ద ఉపన్యాసమే ఇచ్చాడు. సారాంశమేమిటంటే -  పున్నయ్య , చలం , అతడూ బాల్య స్నేహితులు!!
ముగ్గురూ ఒకే బెంచి మీద కూర్చునేవారు స్కూల్లో. కలసి ఆడుకుంటూ తిరిగే  వారు. వారి బాల్య స్నేహం ఎంతో అపురూపమైనది. పున్నయ్య , చలం బాపట్ల లోనే ఉండిపోతే,  
సూ. బూ. వ్యక్తి  
పై చదువులు చదివి బొంబాయిలో ఉద్యోగం చేసుకుంటున్నాడు. ఐదారు సంవత్సరాల కోసారి బాపట్ల వస్తూంటాడు... 
ఆ ఉదయం పున్నయ్య ని చూడడానికి దుకాణానికి వస్తే పున్నయ్య "ఎలా ఉన్నారు బలరాం గారూ?" అని పలుకరించాడట!! 
అక్కడ మండింది     
సూ. బూ. వ్యక్తికి!!🤓

"ఇప్పుడు చెప్పండి. ఏఁరా బలరాం! ఎప్పుడొచ్చావ్? అనాలి గాని 'గారూ' అనొచ్చా?" అన్నాడు సూ.బూ. వ్యక్తి కోపంగా ఊగిపోతూ... 

చలించిపోయాను నేను! "నిజమే, పున్నయ్యా. బాల్య మిత్రుణ్ణి అలా అనొచ్చా?" అన్నాను.

"ఇదెక్కడి న్యాయమండీ? ఆయన భాభా అటామిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో ఛీఫ్ మేనేజర్! పేరున్న కెమికల్ ఇంజనీర్!నేను సామాన్య కూరగాయల కొట్టు వాణ్ణి! ఆయన్ని అలా ఎలా అంటాను?" అన్నాడు పున్నయ్య.

"నువ్వు నన్ను అలా అనవా? నన్ను 'మీరు' అనేవారు చాలా మంది ఉన్నారురా. 'నువ్వు' అనేవారు నువ్వూ , చలం మాత్రమే! అలా పిలిపించుకుందుకే అంత దూరం నుండి వస్తూంటాను. క్రిందటి సారి వచ్చినప్పుడు నువ్వు ఊళ్ళో లేవు! ఇప్పుడున్నావంటే నన్నిలా దూరం పెట్టేస్తావా? సరే ! నేను వెళ్తున్నా." అన్నాడు సూ.బూ. వ్యక్తి! అతడి కళ్ళ నిండా నీరు చేరడం అందరం గమనించాం!😒
 వారి మైత్రీ, ఆప్యాయతకి అందరం చలించిపోయాం...
 నిండు మనసుతో వారిని అభినందిస్తూ సయోధ్య కుదిర్చాం. 🤝
పిల్ల వాడిలా ఏడుస్తూ పున్నయ్య అతణ్ణి కౌగిలించుకొన్నాడు! బాల్య స్నేహితులు అంటే వారే! కాదంటారా?

గుడి అవసరంలేని దేవుళ్ళు!

  

ముందు ఫొటో చూడండి...  

వాళ్లిద్దరూ ఎవరు?
 

కన్నబిడ్డలు వదిలేసిన తల్లితండ్రులు కావచ్చు...

ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల సర్వం కోల్పోయిన దంపతులు కావచ్చు...  

సముద్రం మీద దారితప్పి ఎక్కడో ఒక దీవిలో చిక్కుకున్న ఇద్దరు వ్యక్తులు కావచ్చు...

లేదా అవార్డు గెలుచుకొన్న ఒక ఆర్ట్ సినిమాలో నటించిన నటులు కావచ్చు...

ఈ ఊహలేవీ నిజం కాదు...

ఇద్దరూ భార్యాభర్తలే కానీ... సర్వం కోల్పోయిన వాళ్లు కాదు...

సర్వం వదులుకుని వచ్చినవాళ్లు!

సమాజం వద్దనుకున్న వాళ్లు కాదు...

సమాజాన్ని కౌగలించుకున్న వాళ్లు!

నిర్భాగ్యుల సేవ కోసం, నగర జీవితంలోని సౌకర్యాలన్నీ వదిలేసి నిరాడంబరంగా బతుకుతున్న వాళ్లు... కాదు కాదు... జీవిస్తున్నవాళ్లు! 

ఏ నిరక్షరాస్యులో కాదు...

ఉన్నత విద్యా వంతులు! అసామాన్యులు!! మనలో మాన్యులు!!!

 వీళ్ళిద్దరూ డాక్టర్లు. మామూలు డాక్టర్లు కాదు, ఆయన MBBS & MD, ఆమె MBBS.

              వాళ్ల కథకి ఇదీ మొదలు...

అది1985. నాసిక్ మహరాష్ట్ర రైల్వే విభాగంలో పనిచేస్తున్న బావూరావ్ కోళే చాలా సంతోషంగావున్నారు. ఎందుకంటే ఆయన కొడుకు రవీంద్ర, MBBS పూర్తి చేసి ఇంటికొస్తున్నాడు. ఆయన వంశంలో మొదటి డాక్టరు కాబోతున్నాడు. కానీ ఆయనకు తెలియదు రవీంద్ర పూర్తిగా వేరే జీవితం ఎన్నుకొన్నాడని. MBBS చివరి రోజుల్లో ఒక వ్యాసం, ఒక పుస్తకం రవీంద్రను మార్చేసాయి. వ్యాసం వ్రాసింది మహాత్మా గాంధీ. అందులో ఆయన ఇలా అన్నారు "ఈ దేశపు పేద, దళిత కోటి ప్రజల హృదయాల నుండి స్రవించిన రక్తంతో పెరిగి, విద్యాబుద్ధులు గడించి వారి గురించి తలవనైనా తలవని ప్రతి వ్యక్తీ దేశద్రోహియే”. ఒక వివేకానంద, ఒక గాంధీ, ఒక వినోబా భావేల జీవితాలు, ఆదర్శాలు, ఆశయాలు రవీంద్రను విపరీతంగా ఆకర్షించాయి, ప్రేరణను ఇచ్చాయి. మనందరం పుస్తకాలు చదువుతాం. కానీ వాటిని మూసేయగానే మన బతుకులు మనవే. కానీ రవీంద్ర అలా అనుకోలేదు. అందుకనే ఇంటికొచ్చాక తల్లిదండ్రులతో స్థిరంగా చెప్పాడు...

"నేను మారుమూల పల్లెల్లోని పేదలకు వైద్య సేవలు అందిస్తాను’’.

అలా డాక్టర్ రవీంద్ర, మహరాష్ట్రలో అత్యంత వెనుకబడిప బైరాఘర్ గ్రామాన్ని ఎన్నుకొన్నాడు. అదే ఎందుకు ? దానికి కారణం MBBS సమయంలో ఆయన చదివిన ఒక పుస్తకం. దాని పేరు ‘Where There Is No Doctor’. రాసింది David Werner. ఆ పుస్తకం కవర్ పేజీ మీద ఒక రోగిని నలుగురు ఒక నులకమంచం మీద పెట్టుకొని తీసుకెళుతూవుంటారు. ఆ ఫోటో పక్కన చిన్నగా Hospital 30 kms away అని వ్రాసి వుంటుంది. ఆ దృశ్యం రవీంద్రను కదిలించింది. వైద్య సౌకర్యాలు లేని ఒక నిరుపేదల గ్రామానికివెళ్ళి వాళ్ళకు సహాయపడాలని ఆనాడే ఆయన అనుకొన్నాడు.

ఓ వాక్యమో, ఓ పుస్తకమో స్ఫూర్తి నివ్వవచ్చు. ఆ స్ఫూర్తి స్థిర సంకల్పమైతే, మొక్కవోని నిర్ణయానికి నాంది పలికితే... జీవితంలో మార్పు కలుగుతుంది. ఆ మార్పు ఎందరో జీవితాల్ని కూడా మారుస్తుంది.

రవీంద్ర కలిగిన మార్పు అలాంటిదే.

అందుకనే రవీంద్ర తన ప్రొఫెసర్ దగ్గరికెళ్ళి అలాంటి చోట ఎలా పనిచేయాలో చెప్పమన్నాడు. అపుడు ప్రొ. జూజు అనే ఆయన చెప్పాడు. ‘‘అలాంటి చోట పనిచేయాలంటే నీకు 3 విషయాలు బాగా తెలిసివుండాలి: 1. Sonography లేదా Blood Transfusion లేకుండానే గర్భిణి స్త్రీలకు ప్రసవం చేయ గలగడం, 2. X-ray లేకుండా న్యుమోనియాకు వైద్యం చేయడం, 3. డయేరియాకు వైద్యం చేయడం’’.

‘‘సరే’’ అన్నాడు రవీంద్ర.  6 నెలలు ముంబాయి లోవుండి వాటిని నేర్చుకొన్నాడు. తర్వాత బైరాఘర్ బయల్దేరాడు.

చేతిలో నాలుగు డబ్బులు... సంచిలో నాలుగు బట్టలు... కానీ గుండెల్నిండా మానవత్వం.

ఆ పల్లెకు బస్సులు లేవు. మహారాష్ట్రలో అమరావతి నుండి 40 కి.మీ. నడచివెళ్ళాలి. అలాగే వెళ్లాడు. చిన్న గుడిశె వేసుకొని రోగులకు వైద్యం చేయడం మొదలు పెట్టాడు. ఆ పల్లె పేదరికం, నిరక్షరాస్యత, వ్యాధులతో నిండివుంది. తాను ఒక్కడు. రోగులు అనేకులు. ఒక్కడే అంతమందిని సేవించడం కష్టమనిపించింది. తనకు ఒక తోడు వుంటే బాగుంటుందని భావించాడు. అందుకు ఓ  దినపత్రికలో పెళ్ళి ప్రకటన ఇచ్చాడు. 

బిక్షమెత్తడానికైనా సిద్ధమయ్యే భార్య కావాలి... 

‘‘డాక్టరు అయిన యువతి కావాలి.  షరతులు వర్తిస్తాయి.  ఒకటి...40 కి.మీ. నడవగలగాలి. రెండు... రెండున్నర రూపాయలతో పెళ్ళికి ఒప్పుకోవాలి. (1989లో రిజిస్టరు పెళ్ళికి ఫీజు అది) మూడు... కేవలం 400 వందరూపాయలతో నెల పొడుగునా జీవనం చేయగలగాలి. (ఎందుకంటే డాక్టర్ రవీంద్ర నెలకు 400 మంది రోగులకు వైద్యం చేస్తాడు. ఒక రోగి నుండి కేవలం ఒక రూపాయి తీసుకొంటాడు) నాలుగు... అవసరమైతే ప్రజల కోసం భిక్షమెత్తడానికైనా సిద్ధంగా వుండాలి’’.

ఒకే ఒక యువతి సరేనంది. ఆమె పేరు డాక్టర్ స్మిత. ఇద్దరూ దంపతులయ్యారు. కలిసి వైద్యం మొదలు పెట్టారు.

ఆ కుగ్రామంలో నిరాడంబరమైన జీవనంలో, నిరుపేదల సేవలో... వాళ్ల కొత్త కాపురం కొనసాగింది. డాక్టర్ స్మిత గర్భవతి అయినా సేవలకు ఎలాంటి లోటు రానీయలేదు.
1991 లో డాక్టర్ స్మిత ప్రసవ సమయం ఆసన్నమైంది. ‘‘నేనే వైద్యం చేస్తాను’’ అన్నాడు డాక్టర్ రవీంద్ర. ‘‘సరే...’’ అంది ఆ ఇల్లాలు. కానీ ఆమెకు తీవ్రమైన సమస్యలు వచ్చాయి. ఆ పల్లె ప్రజలు కూడా ఆమెను నగరం తీసుకెళ్ళండి అని చెప్పారు. ఆమెను అడిగితే ‘‘మీకు లేని సౌకర్యాలు నాకు మాత్రం ఎందుకు?’’ అంది డాక్టర్ స్మిత. ఆయనే వైద్యం చేసాడు. ప్రసవం జరిగింది. అబ్బాయి పుట్టాడు. ఆ దంపతుల త్యాగం ఆ మట్టిమనుషుల మనసులను కదిలించింది. వాళ్ళకు ఆ యువ దంపతులు ఆదిదంపతుల్లాగా కనిపించారు.

రోజులు గడుస్తున్నాయి. కేవలం వైద్యమే కాకుండా ఆ కుగ్రామ వాసుల జీవితాలను మెరుగు పరచడానికి ఇంకా ఏదైనా చేయాలనుకున్నారు వాళ్లు. ఆ గిరిజన గ్రామస్థులకు ఏడాదిలో నాలుగునెలలు మాత్రం పొలంపని ఉంటుంది. మిగిలిన సమయమంతా పని వుండదు. కాబట్టి ఆహారం కొరత, డబ్బు కొరత, దాని కారణంగా రకరకాల వ్యాధులు. ఆ పల్లె వాళ్ళకు ఒంటి మీద సరిగా గుడ్డలు కూడా వుండవు. అందుకే వాళ్ళకు న్యుమోనియా లాంటి జబ్బులు సర్వసాధారణంగా వస్తుండేవి. దంపతులిద్దరూ అలోచించి, ఈ పరిస్థితి మారాలంటే ‘వీళ్ళకు ఆర్థిక వనరులు ఏర్పడాలి. అంటే వీళ్ళకు అవసరమైన తిండి గింజలు వీళ్ళే పండించుకోవాలి’ అనుకున్నారు. అందుకోసమని డాక్టర్ రవీంద్ర నగరంలోని ఒక వ్యవసాయ సైంటిస్టు స్నేహితుడి సలహాలు తీసుకొని, విత్తనాల మీద అధ్యయనం చేసి తానే స్వయంగా క్రిమి, కీటకాలను ఎదుర్కొనగలిగే కొత్త, ఆరోగ్యవంతమైన విత్తనం రకాన్ని కనుక్కొన్నాడు. దాన్ని సాగుచేద్దామంటే ప్రజలకు నమ్మకంలేదు. అందుకే తన కొడుకును 'నీవు నగరం లో పై చదువులు వదులుకొని ఒక రైతు కాలేవా?” అని అడిగాడు. 'అలాగే నాన్నా, మీరు ఎలా అంటే అలా' అన్నాడా సుపుత్రుడు రోహిత్. అపుడు ముగ్గురూ కలిసి తామే స్వయంగా ఒకచోట భూమి దున్ని తాము తయారుచేసుకొన్న విత్తనాలను నాటి, చక్కటి పంట తీసి పల్లె వాసులకు చూపించారు. అది వాళ్ళను విశేషంగా ఆకర్షించింది. అందరూ ఆ విత్తనాలను వాడటం మొదలుపెట్టారు. ఎప్పటికప్పుడు వాతావరణంలో వచ్చే మార్పులను తెలుసుకొని, వాళ్ళను హెచ్చరిస్తూ పంట నష్టం కాకుండా చేయసాగాడు డాక్టర్ రవీంద్ర. ఆ తరువాత పండిన పంటను ఒక చోట చేర్చి ప్రజా పంపిణి వ్యవస్థ ద్వారా అందరి ఇళ్ళలో తిండి గింజలు నిలువ వుండేలాగా చేశారు. ఇపుడు తిండికి లోటు లేదు. రెండుపూటలా తిండి కారణంగా, ఆడవాళ్ళకు ఆరోగ్యం మెరుగయ్యింది. గతంలో పుట్టిన 1000 మంది పిల్లల్లో 200 మంది మరణిస్తుంటే ఇపుడు ఆ సంఖ్య 60 కి తగ్గింది. పల్లె లో వచ్చిన మార్పు వింటే మనం ఆశ్ఛర్యపోతాం. నగరంలో IIT చదివి ఒక కార్పొరేట్ సంస్థలో ఉద్యోగం చేసే యువతీ యువకులు ఏడాదికి సంపాదించే డబ్బుకు సమానంగా ఒక్కో రైతు సంపాదిస్తున్నాడు. 300 కుటుంబాలున్న ఆ పల్లె ఇపుడు చుట్టుపక్కల పల్లెలను కూడా పోషించే స్థాయికి ఎదిగింది.
ఒకప్పుడు ప్రపంచంతో సంబంధాల్లేకుండా ఉన్న ఆ పల్లె లో వస్తున్న కొత్త ప్రపంచవు వెలుగులు చూసాక మహరాష్ట్ర ప్రభుత్వపు మంత్రి వచ్చాడు. ఆయన డాక్టర్ రవీంద్ర కుటుంబం  చేస్తున్న పని చూసి చాలా సంతోషించి, 'మీరున్న ఈ చిన్న గుడిశె మీకు తగిన స్థలం కాదు. నేను మీకు ఒక పెద్ద పక్కా ఇల్లు కట్టిస్తాను' అన్నాడు. అందుకు వాళ్ళు 'మాకు ఇదే చాలు. మీరేదైనా చేయాలనుకుంటే గ్రామానికి రోడ్లు వేయించండి’ అన్నారు. ఇపుడు ఆ పల్లెకు చక్కటి రోడ్లున్నాయి, ఆ పల్లె ఆధారంగా నడిచే 6 పాఠశాలున్నాయి, 12 వైద్యకేంద్రాలున్నాయి. కానీ సర్జరీలు చేసే డాక్టరు కావాల్సివచ్చింది. అపుడు డాక్టర్ రవీంద్ర తన రెండవ కొడుకు రామ్ ను సర్జన్ కమ్మని ప్రోత్సహించాడు. అతను అది పూర్తి చేసి ఇపుడు ఆ ప్రాంతంలోనే వైద్యసేవలు అందిస్తున్నాడు.

ఒకటి కాదు...రెండు కాదు... దాదాపు మూడున్నర దశాబ్దాలుగా ఆ కుటుంబం తమ జీవితాలను ఆ గ్రామం కోసం అంకితం చేశారు. 

 

వాళ్లకు భారత ప్రభుత్వం 2019లో పద్మశ్రీ అవార్డులు ప్రకటించింది. ఈ అవార్డు... ఆ కుగ్రామంలో నివసించే నిరుపేదల గుండెల్లో వారి పట్ల ఉండే ప్రేమ ముందు చిన్నదే.
 

కొందరు దేవుళ్ళకు గుడులు అవసరంలేదు, పేదల గుండెలే గర్భగుడులు. మన ఇళ్ళలో, పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో ఇటువంటి మనుషుల గురించి పిల్లలకు చెప్పాలి. మామూలుగా కాదు, హృదయానికి హత్తుకొనేలాగ చెప్పాలి. అప్పుడే తరాలను నడిపించే వ్యక్తులు తరగతి గదుల్లో తయారౌతారు.

వైద్య రంగంలో విష బీజాలు

చాలా తీవ్రమైన విషయం
భారతదేశ ఆరోగ్యరంగం కుప్పకూలే అంచున ఉంది — ఈ విషయం భారత పార్లమెంటరీ కమిటీ కూడా అంగీకరించింది.

Zee న్యూస్ తాజాగా విడుదల చేసిన ఒక పరిశోధన నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో జరిగే మానవ శస్త్రచికిత్సల్లో సుమారు 44% నకిలీ, మోసపూరితమైనవి లేదా అవసరం లేనివి.
అంటే దేశంలో జరిగే ఆపరేషన్లలో దాదాపు సగం రోగులను లేదా ప్రభుత్వాన్ని దోచుకోవడానికే చేస్తున్నారన్న మాట.

నివేదిక ప్రకారం:

గుండె శస్త్రచికిత్సల్లో – 55%

గర్భాశయ తొలగింపు (హిస్టరెక్టమీ) – 48%

క్యాన్సర్ ఆపరేషన్లు – 47%

మోకాళ్ల మార్పిడి – 48%

సిజేరియన్ డెలివరీలు – 45%

భుజం, వెన్నెముక మొదలైన మరెన్నో ఆపరేషన్లు – నకిలీ లేదా అవసరం లేనివి.

మహారాష్ట్రలోని పలు ప్రసిద్ధ ఆసుపత్రులపై జరిగిన సర్వే ప్రకారం, పెద్ద ఆసుపత్రుల్లో ఉన్న సీనియర్ వైద్యులకు నెలకు ₹1 కోటి వరకు జీతం ఇస్తున్నారు.
కారణం: ఎక్కువ టెస్టులు, చికిత్సలు, ఆసుపత్రి చేరికలు లేదా ఆపరేషన్లు సూచించే వైద్యులకే ఎక్కువ జీతం ఇస్తారు — అవి అవసరం ఉన్నా లేకపోయినా.
(మూలం: BMJ Global Health)

The Times of India నివేదిక ప్రకారం, కొన్ని ఆసుపత్రుల్లో మరణించిన రోగులను సజీవులుగా చూపించి చికిత్స పేరుతో డబ్బు వసూలు చేస్తున్నారు — ఇది అత్యంత దారుణమైన చర్య.

ఒక ఘటనలో, ఒక ప్రముఖ ఆసుపత్రి 14 ఏళ్ల బాలుడిని మరణించినప్పటికీ ఒక నెలపాటు వెంటిలేటర్‌పై ఉంచి “చికిత్స” కొనసాగించింది.
తరువాత అతను మృతుడని ప్రకటించగా, ఆసుపత్రిని దోషిగా తేల్చి కుటుంబానికి ₹5 లక్షల పరిహారం ఇచ్చారు — కానీ వారి మానసిక వేదనకు ఎవరూ పరిహారం ఇవ్వగలరా?

కొన్ని ఆసుపత్రులు మరణించిన రోగులపై తక్షణ శస్త్రచికిత్స అవసరమని చెప్పి, కుటుంబ సభ్యుల నుంచి డబ్బు తీసుకుని, తర్వాత “ఆపరేషన్ సమయంలో మరణించాడు” అని ప్రకటిస్తారు.
ఇలా భారీ మొత్తాలు దోచుకుంటారు.
(మూలం: Dissenting Diagnosis – డాక్టర్ గద్రే & డాక్టర్ శుక్లా)

హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ (మెడిక్లెయిమ్) మోసం

ఇది కూడా అంతే భయంకరమైన విషయం.
భారతదేశంలో సుమారు 68% మందికి ఆరోగ్య బీమా ఉన్నప్పటికీ, అవసరమైనప్పుడు క్లెయిమ్ తిరస్కరించబడుతుందో లేదా కొంతమాత్రమే చెల్లిస్తారో.
మిగతా ఖర్చు కుటుంబం భరించాల్సి వస్తుంది.

సుమారు 3,000 ప్రసిద్ధ ఆసుపత్రులు నకిలీ క్లెయిమ్‌ల కారణంగా ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీల చేత బ్లాక్‌లిస్ట్ చేయబడ్డాయి.
కోవిడ్ సమయంలో అనేక పెద్ద ఆసుపత్రులు నకిలీ కోవిడ్ కేసులు సృష్టించి బీమా కంపెనీలను మోసం చేశాయి.
మానవ అవయవాల అక్రమ రవాణా

ఇది భారీ స్థాయిలో జరుగుతోంది.
2019లో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ బయటపెట్టిన సంఘటనలో — కన్పూర్‌కు చెందిన సంగీతా కశ్యప్ అనే మహిళను ఉద్యోగం పేరుతో ఢిల్లీలోని ఒక ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లారు.
ఆమెను “హెల్త్ చెక్‌అప్” పేరుతో ఫోర్టిస్ ఆసుపత్రిలో చేర్చారు.
అదృష్టవశాత్తూ, వైద్యులు “డోనర్” అనే పదం వాడటం విని ఆమె తప్పించుకుంది.
ఆమె ఫిర్యాదు తరువాత డాక్టర్లు, సిబ్బంది, పోలీసు అధికారులు పాల్గొన్న అంతర్జాతీయ అవయవ రవాణా ముఠా బయటపడింది.

హాస్పిటల్ రిఫరల్ మోసం

కొంతమంది వైద్యులు రోగికి తీవ్రమైన వ్యాధి ఉందని అబద్ధం చెబుతూ పెద్ద ఆసుపత్రులకు పంపిస్తారు.
అపోలో, ఫోర్టిస్, ఏపెక్స్ వంటి ఆసుపత్రులు ఈ రిఫరల్ ప్రోగ్రాంలు నడుపుతాయి.

ఉదాహరణకు, ముంబైలోని కోకిలాబెన్ హాస్పిటల్ ఇచ్చిన ఆఫర్లు:

40 రోగులను పంపితే ₹1 లక్ష,

50 రోగులకు ₹1.5 లక్షలు,

75 రోగులకు ₹2.5 లక్షలు.

రోగి పరిస్థితి ఏదైనా కావచ్చు — వైద్యుడికి రిఫరల్ ఫీజు నేరుగా బ్యాంక్ ఖాతాలో జమవుతుంది.

డయాగ్నస్టిక్ టెస్టుల మోసం

ఇది వేల కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం.
బెంగళూరులోని ఒక ప్రసిద్ధ ల్యాబ్‌పై ఆదాయపు పన్ను దాడిలో ₹100 కోట్లు నగదు, 3.5 కిలోల బంగారం స్వాధీనం చేసుకున్నారు — ఇవన్నీ వైద్యులకు లంచం ఇవ్వడానికి ఉంచినవే.

డాక్టర్లు అవసరం లేని టెస్టులు సూచించి 40–50% కమిషన్ తీసుకుంటారు.
చాలా టెస్టులు కాగితాలపై మాత్రమే ఉంటాయి.
అందుకే భారతదేశంలో 2 లక్షలకు పైగా ల్యాబ్‌లు ఉన్నప్పటికీ, కేవలం 1,000 మాత్రమే సర్టిఫైడ్.

ఔషధ కంపెనీల అవినీతి

సుమారు 20–25 పెద్ద ఔషధ కంపెనీలు ప్రతి సంవత్సరం ₹1,000 కోట్లు వైద్యులపై ఖర్చు చేస్తాయి.
కోవిడ్ సమయంలో డోలో టాబ్లెట్ తయారీ కంపెనీ కూడా ఇలాంటి మోసంలో పట్టుబడింది.

వైద్యులు తమ ఔషధాలను సూచించేందుకు క్యాష్, విదేశీ పర్యటనలు, 5 స్టార్ హోటల్‌లో లగ్జరీ స్టేలు ఇస్తారు.
ఉదాహరణకు, USV Ltd. ప్రతి వైద్యుడికి ₹3 లక్షల నగదు లేదా ఆస్ట్రేలియా/అమెరికా టూర్ ఇస్తుంది.

హాస్పిటల్ – ఔషధ కంపెనీ గూటి మోసం

చాలా కంపెనీలు ఆసుపత్రులకు మందులు, పరికరాలు తక్కువ ధరకు విక్రయిస్తాయి, కానీ ఆసుపత్రులు వాటిని రోగులకు 10 రెట్లు ఎక్కువ ధరకు అమ్ముతాయి.

ఇండియా టుడే బయటపెట్టిన ఉదాహరణ:
EMCURE కంపెనీ తయారు చేసిన క్యాన్సర్ ఔషధం Temicure ఆసుపత్రులకు ₹1,950కు విక్రయిస్తే,
రోగులకు ₹18,645 వసూలు చేశారు.
మెడికల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (MCI)

2016లో ప్రభుత్వం నియమించిన కమిటీ నివేదికలో, MCI కొత్త మెడికల్ కాలేజీలకు అనుమతులు ఇచ్చినా, వైద్యులను మరియు ఆసుపత్రులను పర్యవేక్షించడంలో పూర్తిగా విఫలమైందని పేర్కొంది.

MCI నిబంధనలలో (చాలా సార్లు ఉల్లంఘింపబడేవి):

1. వైద్యులు బ్రాండెడ్ మందులు కాకుండా జనరిక్ మందులు మాత్రమే సూచించాలి.

2. చికిత్సకు ముందు ఫీజు వివరాలు వెల్లడించాలి.

3. ప్రతి పరీక్ష లేదా చికిత్సకు ముందు రోగి అనుమతి తప్పనిసరి.

4. రోగి రికార్డులు కనీసం 3 సంవత్సరాలు నిల్వ చేయాలి.

5. అనైతికంగా లేదా అనర్హంగా వ్యవహరించే వైద్యులను నిషేథించాలి.

అరుణాచలం... అడుగడుగున పుణ్యం!

పంచభూత లింగాలలో అగ్నిలింగంగా భాసిల్లుతున్న అరుణాచల క్షేత్రం తమిళనాడులో తిరువణ్ణామలైలో ఉంది. అరుణ అంటే ఎర్రని, చలం అంటే కొండ అని అర్ధం. అరుణాచలం కొండ అగ్ని రూపంలో సాక్షాత్కరించిన శివ స్వరూపం. అందుకే అరుణాచలంలో గర్భాలయంలోని శివుని దర్శనం కన్నా అరుణాచలం కొండకు చేసే గిరి ప్రదక్షిణకే ప్రాధాన్యత ఎక్కువ. అరుణాచలంలో ప్రతిరోజూ లక్షలాది మంది భక్తులు గిరి ప్రదక్షిణ చేస్తుంటారు. పౌర్ణమి రోజుల్లో ఈ సంఖ్య రెట్టింపవుతుంది. అయితే అరుణాచలం గిరి ప్రదక్షిణ వలయంలో తప్పకుండా దర్శించ వలసిన 44 అతి శక్తి వంతమైన ఆలయాలు గురించి ఈ కథనంలో తెలుసుకుందాం.

స్మరణతోనే పుణ్యం
తమిళ భక్తులు అన్నామలై గా పిలుచుకునే అరుణాచలం క్షేత్రం పేరు స్మరించినంతనే సకల పాప దోషాలు తొలగిపోయి పుణ్యం లభిస్తుందని విశ్వాసం. ఈ అరుణాచల స్వామి తేజోలింగం, జ్యోతిర్లింగం. అందుకే ఈ క్షేత్రాన్ని అగ్ని క్షేత్రమని కూడా కొనియాడతారు. 14 కి. మీ. ఉన్న అరుణగిరి ప్రదక్షిణ చేయడమంటే సాక్షాత్తు ముక్కంటికి ప్రదక్షిణ చేసినట్లే అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. వేదాలు, ఉపనిషత్తులలో అరుణాచలం కొండ సాక్షాత్తు ఆ మహేశ్వరుడని సెలవిస్తోంది. ఇక ఈ గిరిప్రదక్షిణ చేసే మార్గంలో 44 చిన్న చిన్న ఆలయాలు దర్శించుకుని ప్రధాన ఆలయం దగ్గరకు చేరుకుంటే గిరిప్రదక్షిణ పూర్తైనట్టే! గిరి ప్రదక్షిణ మార్గంలో చూడవలసిన ఆలయాల వివరాలు ఇప్పుడు చూద్దాం.


బ్రహ్మలింగం:
అరుణాచలం గిరి ప్రదిక్షిణ ప్రారంభించాల్సిన ప్రదేశం ఇది. ఇక్కడ ముందుగా వినాయకునికి నమస్కరించుకుని గిరి ప్రదక్షిణ మొదలు పెట్టాలి.
ఇంద్ర లింగం:
ఇది ఇంద్రుడు ప్రతిష్టించిన శివలింగం. దీనికి శుక్రుడు, సూర్యుడు అధిదేవతలు. ఈ లింగాన్ని దర్శించుకుంటే వృత్తి ఉద్యోగ వ్యాపారాలకు సంబంధించిన సమస్యలు తొలగిపోతాయి.
అగ్నిలింగం - అగ్ని తీర్థం :
అరుణగిరి చుట్టూ మొత్తం 8 శివలింగాలున్నాయి.. వాటిలో ఏడు రోడ్డుకి ఎడమవైపు ఉంటే అగ్నిలింగం మాత్రం కుడివైపుకు ఉంటుంది. దీనినే అగ్ని తీర్థం అని కూడా అంటారు. ఇక్కడ స్వామి వారిని దర్శించుకుంటే కష్టకాలంలో ప్రమాదాల నుంచి గట్టెక్కిస్తాడని నమ్మకం.
శేషాద్రి స్వామి :
శేషాద్రి స్వామి అరుణాచలంలో చిరకాలం నివసించి ముక్తిని పొందారు. ఈయన ఆశ్రమంలోని సమాధి దర్శనంతో సానుకూల శక్తులు పెరుగుతాయని విశ్వాసం.
దక్షిణా మూర్తి:
శివుని యొక్క జ్ఞాన స్వరూపం దక్షిణామూర్తి. అరుణగిరి ప్రదక్షిణ వలయంలో ఉన్న అతి పురాతనమైన, శక్తివంతమైన దక్షిణామూర్తి ఆలయం తప్పకుండా దర్శించాలి.
రమణాశ్రమం:
రమణమహర్షి ఆశ్రమంలో చూడాల్సిన ప్రదేశాలు చాలా ఉన్నాయి.
మీనాక్షీ, సుందరేశ్వరుడు, గణేశ ఆలయాలు:
పార్వతీ పరమేశ్వరుల శక్తి ఇక్కడ భక్తుల విశ్వాసం.
ద్రౌపది ఆలయం:
గిరి ప్రదక్షిణ వలయంలో ఉన్న ద్రౌపది ఆలయం నుంచి గిరి దర్శనం అద్భుతంగా ఉంటుంది. జీవితంలో ఎదురుదెబ్బలు తిని విసిగిపోయిన వారికి ఈ ఆలయ దర్శనం మానసిక స్థైర్యాన్నిస్తుంది.
యమలింగం:
యముడు పూజించిన ఈ శివలింగాన్ని దర్శించుకుంటే అకాలమృత్యువు దరిచేరదు. మృత్యుభయం తొలగిపోతుంది. ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుంది.
పృథ్విలింగం:
అరుణాచలం గిరిచుట్టూ ఉన్న 8 శివలింగాల్లో ఇదొకటి.
గణపతి:
తొండం కుడివైపు తిరిగిఉండే ఈ గణపయ్యను దర్శించుకుంటే అదృష్టం వరిస్తుంది.
దూర్వాస ఆలయం:
ఇక్కడ దూర్వాసుడిని కుంతీ దేవి ప్రతిష్టించిందని చెబుతారు. ఇక్కడున్న వేప చెట్టుకి పసుపు దారాలు కడితే సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని, రాళ్లు పేరిస్తే ఇల్లు కట్టుకుంటారని భక్తుల విశ్వాసం.
కాట్టు శివాశ్రమం:
గిరి ప్రదక్షిణలో భాగంగా ఈ ఆశ్రమాన్ని రోడ్డుపై నుంచి దర్శనం చేసుకుని వెళ్ళిపోవచ్చు.
అప్పు నంది:
ఈ నంది దర్శనం కుటుంబ వివాదాలను సమసిపోయేలా చేసి బంధాలను వృద్ధి చేస్తుంది.
తేయునంది:
ఈ నంది నుంచి చూస్తే గిరి చతుర్ముఖ దర్శనం ఉంటుంది. బ్రహ్మదేవుడు జీవుల సృష్టికి కావాల్సిన జ్ఞానం ఇక్కడి నుంచి పొందారని చెబుతారు.
శోణ తీర్థం:
ఇక్కడ రెండు నందులుంటాయి. ఇక్కడున్న వినాయకుడిని జ్యోతి వినాయకుడు అంటారు. రమణ మహర్షి గిరి ప్రదక్షిణ చేసేటప్పుడు సేదతీరిన ప్రదేశం ఇది.
నైరుతి లింగం:
గిరి ప్రదక్షిణలో ఉన్న అష్ట లింగాల్లో నాలుగోది ఇది. ఇక్కడ స్వామిని దర్శించుకుంటే రుణ, గ్రహ బాధలు తొలగిపోయి కీర్తి ప్రతిష్టలు వస్తాయి.
నంది ముఖ దర్శనం:
ఇక్కడి నుంచి అరుణ గిరివైపు చూస్తే నంది ముఖంలా కనిపిస్తుంది.
ఎదిర్ నేర్ అన్నామలై:
ఇది అరుణ గిరికి సరిగ్గా వెనుకవైపు ఉంటుంది. ఇక్కడి నుంచి గిరిని చూస్తే శివశక్తి దర్శనం అవుతుంది. అంటే శివుడు ఓ కొండగా, శక్తి మరో కొండగా కనిపిస్తారు.
ఆకాశ నంది:
పంచభూతాల్లో భాగంగా ఉండే నందుల్లో నాలుగోది ఆకాశనంది.
పళని ఆండవార్ ఆలయం:
కుమార స్వామి ఇక్కడ తపస్సుచేసి స్వయంభువుగా వెలిశాడని చెబుతారు. అందుకే ఈ ప్రదేశం అత్యంత శక్తివంతమైనది విశ్వాసం.
రాజ రాజేశ్వరి ఆలయం:
ఇది చిన్న ఆలయమే కానీ మహాశక్తివంతమైన ఆలయం. తప్పకుండా దర్శించుకోవాలి.
సింహ తీర్థం, సింహ నంది:
పంచభూత నందుల్లో ఇది ఐదోది. ఇక్కడున్న సింహ తీర్థంలో నీరు తాగితే ఎంతటి వ్యసనం అయినా మానేయగలుగుతారు.
కన్నప్ప గుడి:
అటవీశాఖ అధీనంలో ఉన్నందున ఈ గుడికి రోడ్డుపై నుంచి మాత్రమే నమస్కారం చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
గౌతమ ఆశ్రమం:
గౌతమ మహర్షి తపస్సు చేసిన పుణ్య ప్రదేశం ఇది.
సూర్య లింగం:
అరుణగిరిపై నుంచి వెళ్లిన సూర్యుడు తేజస్సు కోల్పోయి ఇక్కడ తపస్సు చేసి మళ్లీ తేజస్సు పొందాడని చెబుతారు. ఇక్కడ ఆదిత్య హృదయం చదువుకుంటే ఎలాంటి అనారోగ్య సమస్య అయినా పరిష్కారం అవుతుంది.
వరుణ లింగం:
ఈ వరుణ లింగానికి గ్రహదోషాలు తొలగించే శక్తి ఉంది.
మాణిక్య వాచకర్ ఆలయం:
మాణిక్యవాచకర్ గొప్ప శివభక్తుడు. ఈయన శివుని కీర్తిస్తుంటే పరమేశ్వరుడు ఆ శ్లోకాలను రచించి భద్రపరిచాడని చెబుతారు.
ఆది అన్నామలై:
బ్రహ్మదేవుడు ప్రతిష్టించిన ఈ శివలింగం అరుణాచలేశ్వరుడి కన్నా ముందు నుంచే ఉండేదంట!
వాయులింగం:
ఈ ఆలయంలో కొంతసేపు కూర్చుంటే బయట ఎండగా ఉన్నా లోపల చల్లగా ఉంటుంది.
వాయు నంది
: వాయునంది చాలా శక్తివంతమైనది.
భగవాన్ బ్రిడ్జ్:
రమణ మహర్షి సేదతీరిన ప్రదేశం ఇది.
చంద్ర లింగం:
చంద్రుడు ప్రతిష్టించిన శివలింగం ఇది. దీనిని దర్శించుకుంటే జీవితంలో ఉండే కష్టనష్టాలు, బాధలు తొలగిపోతాయని విశ్వాసం.
అధికార నంది:
శ్రీశైలంలో సాక్షి గణపతిలా అరుణాచలంలో అధికారి నంది ఉంటుంది. ఈ నంది చెవిలో గోత్రనామాలు చెప్పుకోవాలి.
అగస్త్య ఆశ్రమం:
ఇక్కడి నుంచి అరుణాచలం కొండను చూస్తే శివపార్వతులు ఇద్దరూ కలసి కనిపిస్తారు. ఇక్కడ దర్శనం చేసుకుంటే వివాహం, సంతాన దోషాలు తొలగిపోతాయి
కుబేర లింగం:
లక్ష్మీదేవి ఈ లింగాన్ని ఆరాధించి కుబేరుడికి అప్పగించింది. ఇక్కడ శివయ్యను దర్శించుకుంటే భోగభాగ్యాలు కలుగుతాయి.
ఇడుక్కు పిళ్లయార్:
చూడటానికి చాలా చిన్నగా కనిపించే ఇది ఆలయం కాదు. లోపల రెండు యంత్రాలు అమర్చారని, గిరిప్రదిక్షిణ వల్ల వచ్చిన అలసట ఈ ప్రదేశం మాయం చేసేస్తుందని నమ్మకం.
పంచముఖ దర్శనం:
ఇక్కడి నుంచి అరుణ గిరిని చూస్తే ఐదు ముఖాలుగా కనిపిస్తుంది. ఈ ప్రదేశం వృత్తి ఉద్యోగాల్లో ఉన్నతిని కలిగిస్తుంది.
ఊసి లింగం:
'ఊసి' అంటే తమిళంలో సూది అని అర్థం. ఇక్కడ శివలింగం సూది ఆకారంలో ఉంటుంది.
పచ్చయ్యమ్మ గుడి:
ఇక్కడ శ్యామలాదేవి పచ్చయ్యమ్మన్ స్వరూపంలో కొలువైంది.
ఈశాన్య లింగం - యజమాన నంది:
ఈశాన్య లింగం దర్శనంతో అష్టదిక్పాలకుల లింగాల దర్శనం పూర్తవుతుంది.
షణ్ముఖ ఆలయం:
ఇక్కడ సుబ్రహ్మణ్య స్వామివారు ఆరుముఖాల్లో దర్శనమిస్తాడు.
దుర్గాలయం - ఖడ్గ తీర్థం:
ఇక్కడ అమ్మవారు మహిషాసురుడిని సంహరించాడని చెబుతారు.
ప్రవాళ పర్వతం:
అరుణ గిరిప్రదిక్షిణలో ఆఖరి ప్రదేశం ఇది. రమణ మహర్షి తన తల్లికి ఉపదేశం చేసిన ప్రదేశం ఇది.
అరుణాచలంలో నిత్యమూ అన్నివేళలా ఎంతమంది గిరి ప్రదక్షిణ చేస్తూ ఉంటారు. గిరిపైన గల మహౌషధీ ప్రభావం వల్ల శరీరమునకు, శివనామ స్మరణవల్ల మనస్సుకు, శివానుగ్రహం వల్ల ఆధ్యాత్మిక జీవనానికి స్వస్థత చేకూరుతుందని విశ్వాసం. అయితే గిరి ప్రదక్షిణ హడావుడిగా ఏదో మొక్కుబడిగా కాకుండా మొత్తం 44 దర్శనీయ స్థలాలు దర్శిస్తూ ప్రదక్షిణ చేసినప్పుడు  గిరి ప్రదక్షిణ ఫలం మరింతగా దక్కుతుంది. ఓం శ్రీ అరుణాచలేశ్వరాయ నమః